Կոչական

Այն բառը, որ ցույց է տալիս, թե ում կամ ինչին է ուղղվում խոսքը, կոչվում է կոչական:

Օրինակ՝ Տղանե՛ր, եկեք բակ գնանք: Գարո՛ւն, ինչ գեղեցիկ ես:

Բանավոր խոսքում այն անունը կամ բառը, որով դիմում ենք, արտասանվում է հատուկ շեշտով:

Գրավոր խոսքում կոչականի վրա դրվում է շեշտ և նախադասության մյուս անդամներից անջատվում է ստորակետով:

Եթե կոչականը նախադասության սկզբում է, ստորակետը դրվում է նրանից հետո:

Մայրի՛կկարոտել եմ քեզ:

Եթե կոչականը նախադասության վերջում է, ստորակետը դրվում է նրանից առաջ:

Ինչո՞ւ ես լալիսմայրի՛կ:

Եթե կոչականը նախադասության մեջտեղում է, ստորակետը դրվում է նրանից  և առաջ, և հետո:

Դասերս վերջացնեմմայրի՛կհետո կգամ:

Առաջադրանքներ

1.Մարդի՛կ, արևի նման նայեք աշխարհին:

Գրիր այս նույն նախադասությունը՝ կոչականը դնելով մե՛կ վերջում, մե՛կ մեջտեղում:

Մարդիկ արևի, նմա՛ն, նայեք աշխարհին։
Մարդիկ արևի նման նայեք աշխարհին՛։

2.Կազմի՛ր և գրի՛ր սկզբում, մեջտեղում և վերջում կոչական ունեցող երեք նախադասություն:

Նարե՛կ, գիրքտ կարդա։
Գեղեցիկ էր, քչքչում գետը, կարծես երգ էր ասում։
Պարտեզում տարածվել էր անուշահոտ ծաղիկների բույրը։

Маленький цветочек

Жил на свете маленький цветочек. Никто никогда не обращал на него никакого внимания, потому что он был слишком мал. Горевал цветок и всегда завидовал большим деревьям, так их все видят и все ими любуются. Деревья с ним не разговаривали, а другие цветы росли от него очень далеко и не могли подружиться с маленьким цветочком.

Вот однажды взошло на небе солнышко, посмотрело вокруг и увидело цветочек с поникшей головой.

— Отчего ты такой грустный? — спросило солнце у цветочка.

— Как же мне не грустить? Деревья такие большие и красивые, а я маленький. Никто меня не замечает, никто не хочет со мной дружить.

— Ну, это дело поправимо, — ответило солнце, — потерпи немножко, я всё улажу.

Светит солнце, а само всё на облака посматривает. Вот видит, тучка плывёт. Солнышко тучке и говорит:

— Сделай доброе дело, тучка! Дай на землю немного влаги, а то мои цветочки совсем загрустили.

Послушалась тучка, потужилась и вылила весь свой дождик на землю. Зашумела листва. А цветы головки выпрямили и стали расти. Вырос и маленький цветочек. И хоть он не стал деревом, люди начали на него смотреть и любоваться, а деревья стали с ним дружить.

С тех пор рядом с маленьким цветочком выросло много других цветов, но все они были похожи друг на друга, как близнецы. Солнце дарило им своё тепло, а тучка время от времени поливала их, отчего они становились ещё больше и краше.

 

Ответьте на вопросы:

Опишите цветок?  (можете нарисовать)

Почему цветку было грустно? Потому что она была одна.

Как и кто помог цветку? Цветку помог тучка Потому что она сделала дождь и вырастили цветы.HUFVCFZXDF

Նամակ Թոմին

Բարև սիրելի Թոմ, ես Լիանան եմ սովորում եմ Արևելյան դպրացի չորորդ դասարանում։Ես հաճույքով էի կարդում քո մասին գրված պատմվացքը։Չնայած նրան, որ բոլորը քեզ ասում էին անդաստիրակ, ես կարծում եմ որ դա այդպես չէ։Եթե երեխաները միշ լսեին մեծերին նրանք չեին ունենա մանկություն։Ես շատ կուզեի քեզ հետ միասին լինեի, երբ դու և Հեքլբերը նավով գնացիք ճամփորդության։Ես քեզնով հպարտանում եմ երբ դու և քո Բեքին մոլորվել էիք քարանձավում, դու հոք էիր տանում որպեսզի Բեքին չվախենա։Միայն մի խորհուրդ կտաիյ քեզ, որ սատկած կատուներով չխաղաք։
Հարգանքներով Լիանա

 

Մեր դասարանը

Իմ բախտը շատ է բերել, ես ունեմ լավ դասարան։ Իմ դասարանցիները տարբեր են, բայց բոլորը ուրախ և ընկերասեր են։Մենք խաղեր ենք խաղում, հեծանիվ ենք քշումբև դասարանով շատ ենք գնում ճանփորդություների։Մեր դասարանում ինձ մի բան դուր չի գալիս, որ իմ ընկերները բաժանված են խմբերի։ Ես շատ կցանկանայի, որ մենք բոլորս միասին ընկերություն անեյինք։Ես սիրում եմ իմդասարանը։

Թոմ Սոյերը

Ընթերցարանից՝ Թոմ Սոյերի արկածները, կարդա շարունակությունը, էջ 138-141:

Էջ 142-ի առաջադրանքներից 1-ին և 2-րդ առաջադրանքները կատարիր բանավոր, 3-րդ և 4-րդ առաջադրանքները՝ գրավոր:

Նկարագրիր Բեքի Թեչըրին։ Խարտյաշ մազերի երկու հյուս կախված մի մեջքի վրա։

Բնութագրիր ուսուցիչին։ Ուսուցիչը շատ խիստ է, բարկանում է Թոմի վրա և քաշում է ականջները։

Ռելիեֆ

Ներքևի հուշող բառերից գտնել համապատասխան պատասխանները

  1. Մեծ տափարակ հարթ վայր: Հարթավայր
  2. Համարյա ուղղահայաց վեր խոյացող քարային զանգված: Ժայռ
  3. Բարձունքների միջև ընկած երկարավուն ու աստիճանաբար ցածրացող տեղանք:Ձոր
  4. Լեռների, ժայռերի մեջ խոռոչ:Քարանձավ
  5. Ծառածածկ տարածք: Անտառ
  6. Աղքատիկ բուսականություն ու կենդանական աշխարհ ունեցող չորային տարածք:Անապատ
  1. Զգալի մեծության բնական ջրահոսք: Գետ
  2. Օվկիանոսի հետ կապված ջրային մեծ տարածություն: Լեռնաշղթա ծով
  3. Լեռների երկարաձիգ շարք: լեռնաշխթա
  4. Ջրով լցված բնական գոգավորություն: Լիճ
  5. Վեր խոյացող բնական մեծ բարձրություն:Սար
  6. Խոտով և ծաղիկներով ծածկված դաշտ:Մարգագետին

Հուշող բառեր՝ Մարգագետին, սար, լիճ, լեռնաշղթա ծով, գետ, անապատ, անտառ, քարանձավ, ձոր, ժայռ, հարթավայր։

Թոմի և Ֆինի արկածներ շարունակվում են

Թոմը և նրա ընկեր Ֆինը ճամփորդել շատ են սիրում։Դա շատ լավ է։ Բայց տեսեք մի անգամ ինչ նրանց հետ պատահեց։Նրանք նավով մոտեցան մի քաղաքի։Քաղաքի մուտքի մոտ գրված էր քաղաքի անունը, բայց ոչ թե ուղիղ այլ թարս։Անունը պետք էր կարդաին աջից ձախ։Երբ ասֆալտը մթնեց, ամպերը հավաքվեցին և անձրև սկսվեց ներքևից դեպի վեր։Ամբողջ երկինքը թրջվեց, արևը ջրի մեջ կորել էր։Նրանք ապշած էին։Այս ինչ թարս քաղաք է ասաց Թոմը։Ֆինը և Թոմը տեսան մի տուն, բայց տունը թարս էր։Նրանք թակեցին դուռը։ Դուռը բացեց մի մանչուկ։Նրանք խնդրեցին ներս մտնել, քանի որ դրսում շատ ուժեղ անձրև էր գալիս։Մանչուկը նրանց ներս հրավիրց։Մանչուկի տան մեջ բոլոր իրերը թարս էին։Մանչուկը, Թոմը և Ֆինը նստեցին աթոռներին,որոնք կախված էին առաստաղից։Նրանք  զրուցեցին, թեյ խմեցին և գնացին քնելու։Առավոտյան նրանք իրար հրաժեշտ տվեցին։ Թոմը ու Ֆինը նստեցին իրենց նավը և գնացին տուն։

Իսկ այդ ժամանակ խեղճ մորաքուր Փոլին Թոմին էր որոնում։Չգտնելով նրան մորաքույրը դիմեց թերթի խմբագրին,որպեսզի հայտարարություն տան Թոմի որոնման համար։
Կորել է Թոմ Սոյերը,խնդրում ենք տեսնողներին հեռագրեք մորաքույր Փոլիին վեջակետ Նա շատ անհանգիստ է Վերջակետ։

Легенда об розе

В Древней Индии тот, кто принес царю розу, мог просить исполнения любого желания. Розами платили дань, а розовое масло ценилось на вес золота. По древнему персидскому сказанию, лепестки царственной розы были сначала белоснежными. Но вот увидел благоуханную красавицу розу соловей — и полюбил ее всей душой. В порыве восхищения прижал он нежный цветок к груди, но тут из пронзенного шипами сердца брызнула кровь — и лепестки розы окрасились в алый цвет. Кстати, на языке цветов роза означает страсть.

В Греции известна такая легенда. Роза образовалась из белоснежной пены, покрывавшей тело Афродиты, когда богиня красоты и любви вышла из моря после купания. Увидев на ней прекрасную, как Афродита, цветок, боги сразу опрыскали ее нектаром, который и предоставил розе удивительно-волшебного запаха.

 

 

Թոմ Սոյեր

Ընթերցարանից նորից կարդա Թոմ Սոյերի արկածները, էջ 129-131 և կատարիր հետևյալ առաջադրանքները:
1.Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրիր:
2. Հատվածը բաժանիր մասերի և վերնագրիր յուրաքանչյուր մասը:
Ցավեցող ատամը
Սուտասան Թոմը
Ինչու էին տղաները նախանձում Թոմին

3. Քո բաժանած մասերից ընտրիր այն մասը, որն ամենաշատն ես հավանել և գրավոր փոխադրիր: Աշխատանքը կատարիր բլոգում:

Թոմը նորից տնքում էր և երբ եկավ մորաքույրը և հարցրեց թե ինչ է եղել նա պատասխանեց, մորաքույր իմ վիրավոր մատը թունավորված է։ Մորաքույրը ծիծաղեց,հետո լաց եղավ։ Եվ ասաց Թոմ ինչ խաղեր ես խաղում գլխիս։Եվ այդ ժամանակ Թոմը դադարեց տնքալ և ասաց մորաքույր Պոլի ինձ թվում էր, որ մատս թունավորվել է։

Թեստային աշխատանք

Կարդա՛ տեքստը և պատասխանի՛ր տրված հարցերին:

Հատված Մարկ Տվենի «Թոմ Սոյերի արկածները» գրքից

Շուտով Թոմը հանդիպեց գյուղի շրջմոլիկ Հեքլբերի Ֆիննին։ Բոլոր մայրերն ամբողջ սրտով ատում էին Հեքլբերիին և միաժամանակ վախենում, որովհետև նա ծույլ, սանձարձակ, գռեհիկ ու վատ տղա էր, մինչդեռ բոլոր երեխաները համակրում էին նրան, սիրում նրա արգելված ընկերությունը, ցանկանում նմանվել նրան։ Թոմը մյուս հարգարժան ընտանիքների տղաների նման նախանձում Հեքլբերիի ազատ վիճակին։ Նրան ևս խստորեն պատվիրել էին չխաղալ այդ տղայի հետ։ Հենց դրա համար էլ Թոմը խաղում էր նրա հետ ամեն անգամ, երբ առիթ էր ունենում։ Հեքլբերին միշտ հագնում էր տարեց մարդկանց հնացած հագուստները, որոնք սովորաբար լինում էին պատառոտված և ծածկված տարբեր գույնի բծերով։ Նրա գլխարկը մի մեծ ճմրթված բան էր, որի ծայրից պոկվել, կախ էր ընկել մի մեծ կտոր։ Բաճկոնը, եթե բաճկոն հագնում էր, համարյա կախվում էր մինչև կ-ունկները, իսկ ետևի կոճակները տեղավորված էին լինում մեջքից ցած։ Միայն մի ուսակապ էր պահում շալվարը, որի նստատեղը նույնպես կախ էր ընկնում։ Շալվարի ծոպավոր ծայրերը քարշ էին գալիս ցեխի մեջ, եթե վեր չէին ծալվում։
Հեքլբերին թափառում էր ինչպես խելքին փչեր։ Լավ եղանակներին քնում էր դռների առաջ, իսկ ցուրտ օրերին՝ դատարկ տակառներում։ Նա ստիպված չէր դպրոց կամ եկեղեցի գնալ, չուներ տեր ու տնօրեն և ոչ ոքի չէր հնազանդվում։ Նա կարող էր ձուկ որսալու գնալ կամ լողալ երբ և որտեղ ուզենար, մնալ այնտեղ, ինչքան ուզենար։ Ոչ ոք չէր արքելում նրան կռվել․ նա կարող էր ուշանալ ինչքան ուզենար։ Նա միշտ առաջին տղան էր, որ գարնանը բոբիկ էր ման գալիս և վերջինը աշնանը կոշիկ էր հագնում։ Նա երբեք պարտավոր չէր լվացվել կամ մաքուր հագուստ հագնել։ Կարող էր հրաշալի հայհոյել։ Մի խոսքով՝ ամեն ինչ, որ կյանքը թանկագին է դարձնում, այդ տղան ուներ։ Թոմը ողջունում էր ռոմանտիկ թափառաշրջիկին։

― Հելլո, Հեքլբեր։
― Բարև քեզ, եթե ուզում ես։
― Այդ ի՞նչ է ձեռքիդ։
― Սատկած կատու։
― Լսիր, ինչի՞ են պետք սատկած կատուները։
― Ինչի՞․գորտնուկը բուժում են։
― Հա՞։ Ես ավելի լավ միջոց գիտեմ։
― Գրազ կգամ, որ չգիտես։ Ի՞նչ միջոց։
― Հոտած ջուրը։
― Հոտած ջո՜ւրը։ Հոտած ջուրը դատարկ բան է։
― Ինչպե՞ս են սատկած կատվով բուժում գորտնուկը:
― Վերցնում ես քո կատուն և կեսգիշերից առաջ գնում գերեզմանատուն, երբ այնտեղ արդեն թաղված է որևէ մեծ հանցագործ։ Կեսգիշերին կգա մի սատանա, կամ երկուսը, բայց դու նրանց չես տեսնի․կարող ես լսել քամու նման մի ձայն, կամ գուցե նրանց խոսելը, երբ այդ մարդուն տանելիս լինեն։ Քո կատվին դրանց ետևից ուղարկում և կասես․սատանան հետևում է դիակին, կատուն հետևում է սատանային, գորտնուկը հետևում է կատվին, դուք այլևս ինձ պետք չեք։ Դա կոչնչացնի որևէ գորտնուկ։
― Խելքի մոտ բան է։ Երբևէ փորձե՞լ ես, Հեք….

 

1.Տեքստում գտի՛ր Հեքլբերի Ֆիննին նկարագրող տողերը և շեղատառ դարձրո՛ւ:

Հեքլբերին միշտ հագնում էր տարեց մարդկանց հնացած հագուստները, որոնք սովորաբար լինում էին պատառոտված և ծածկված տարբեր գույնի բծերով։ Նրա գլխարկը մի մեծ ճմրթված բան էր, որի ծայրից պոկվել, կախ էր ընկել մի մեծ կտոր։ Բաճկոնը, եթե բաճկոն հագնում էր, համարյա կախվում էր մինչև կ-ունկները, իսկ ետևի կոճակները տեղավորված էին լինում մեջքից ցած։ Միայն մի ուսակապ էր պահում շալվարը, որի նստատեղը նույնպես կախ էր ընկնում։ Շալվարի ծոպավոր ծայրերը քարշ էին գալիս ցեխի մեջ, եթե վեր չէին ծալվում։

2.Բոլոր երեխաների մայրերն ինչո՞ւ էին ամբողջ սրտով ատում Հեքլբերի Ֆիննին:

ա. Ֆիննը գիտեր գորտնուկի բուժման մեթոդները:

բ. Հեքլբերի Ֆիննը սիրում էր խաղալ սատկած կատուներով:
գ. Նա ծույլ, սանձարձակ, գռեհիկ և վատ տղա էր:
դ. Ֆիննի  շալվարի ծոպավոր ծայրերը քարշ էին գալիս ցեխի մեջ:

3.Սատկած կատուն Ֆիննին ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ:

ա. Թոմի նախանձը շարժելու համար:
բ. Գորտնուկը բուժելու համար:
գ. Ֆիննը սովորություն ուներ խաղալ սատկած կատվով:
դ.  Ֆիննը պատրաստվում էր այն վաճառել:

4.Ի՞նչ վերաբերմունք ուներ Թոմը Հեքլբերի Ֆիննի նկատմամբՊատասխանը մուտքագրի՛ր:

Թոմը ողջունում էր ռոմանտիկ թափառաշրջիկին և սիրում էր նրա հետ խաղալ։

 5.Տեքստից գտի՛ր  և այստեղ պատճենի՛ր այն հատվածըորտեղ պատմվում էթե ինչպես են սատկած կատվով բուժում գորտնուկը:

 

Վերցնում ես քո կատուն և կեսգիշերից առաջ գնում գերեզմանատուն, երբ այնտեղ արդեն թաղված է որևէ մեծ հանցագործ։ Կեսգիշերին կգա մի սատանա, կամ երկուսը, բայց դու նրանց չես տեսնի․կարող ես լսել քամու նման մի ձայն, կամ գուցե նրանց խոսելը, երբ այդ մարդուն տանելիս լինեն։ Քո կատվին դրանց ետևից ուղղարկել և կասես․սատանան հետևում է դիակին, կատուն հետևում է սատանային, գորտնուկը հետևում է կատվին։

 

6.Ուշադիր կարդա երկխոսությունը և գրի՛րթե բացի սատկած կատվից էլինչո՞վ կարելի էր բուժել գորտնուկը:

Հոտած ջուրը։

7.Որտե՞ղ էր քնում Հեքլբերը ցուրտ օրերին:
ա. Եկեղեցու բակում:
բ. Դատարկ տակառներում:
գ. Որևէ տան բակում:
դ. Որտեղ պատահի:

8.Տեքստում մգեցված չորս բայերը ուղիղ ձևով ենհամապատասխանեցրո՛ւ նախադասությանը:

9.Տեքստից դուրս գրի՛ր մեկ հարցական նախադասություն:

Լսիր, ինչի՞ են պետք սատկած կատուները։

Երկրորդ մաս

Կատարի՛ր տրված առաջադրանքները:

1.Տեքստի բառերից չորսում բաց թողած տառի փոխարեն  գծիկ է դրված: Լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը կարմիր գույնով:

2.Տրված նախադասության ենթական ներկի՛ր կարմիր գույնով, ստորոգյալը՝ մանուշակագույն:

Թոմը ողջունեց ռոմանտիկ թափառաշրջիկին:

3.Տրված նախադասության մեջ բաց է թողնված մեկ կետադրական նշան, դի՛ր բաց թողնված կետադրական նշանը:

Միայն մի ուսակապ էր պահում շալվարը, որի նստատեղը նույնպես կախ էր ընկնում։

4.Ո՞ր բառն է տարեց  բառի հոմանիշը: Ճիշտ տարբերակն ընդգծի՛ր:

ա. Տարօրինակ
բ. Տարրական
գ. Փոքր
դ. ծեր

5.Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը՝ ըստ կազմության:

ա. ծոպավոր-պարզ
բ. կոշիկ-պարզ
գ. թանկագին-բարդ
դ. մաքրություն- ածանցավոր

6.Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է , թե այն ինչ խոսքի մաս է: Սխալ տարբերակն ընդգծի՛ր:

Ա. գլխարկ-գոյական
Բ. երկուս-թվական
Գ. չէին ծալվում-բայ
Դ. կտոր-ածական

  1. Փակագծերում տրված բառերը ձևափոխելով` տեղադրի՛ր բաց թողած տեղերում:

Թոմը երազում էր Հեքլբերի Ֆիննի պես զբոսնել ամբողջ օրը, դասի չգնալ և զբաղվել նրա սիրած գործով: (երազել, նա )