Գրիգոր Նարեկացի

Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա։

Եղիշե Չարենց

Մաշտոցյան գրերի գյուտից և թարգմանական հզոր շարժումից հետո ձևավորվեց հայ ինքնուրույն գրականությունը: Մեր առաջին հեղինակները պատ­միչներն են, որոնք գրեցին հայոց պատմության մասին գրքեր, մատյաններ:  Մովսես Խորենացին առաջինը գրեց հայ ազգի ամբողջական պատմությունը, իսկ Փավստոս Բուզանդը, Եղիշեն, Ղազար Փարպեցին և մյուսները, գրեցին մեր ազգի պատմության որոշակի ժամանակահատվածներ ներկա­յացնող պատմություններ:

Այդ բոլոր պատմությունները շատ արժեքավոր են, քանի որ ներկայացնում են մեր ժողովրդի անցյա­լը, հերոսական դրվագները, հաղթանակները, պարտությունները: Սակայն այդ պատմությունները արժեքավոր են նաև որպես գրական ստեղծագործություններ: Հենց դրանք հանդիսացան այն ամուր հիմքը, որի վրա հետագայում կառուցվեց հայ գրականու­թյունը:

Հայ գրականությունը հարուստ է, բազմազան ու հետաքրքիր: Յուրաքանչյուր հայ մարդ պետք է կարդա, սիրի և արժևորի երկար դարերի պատմություն ունեցող այդ գրականությունը:

Գրիգոր Նարեկացի

Հայ գրականության պատմության մեջ բացառիկ ու անկրկնելի երևույթ է Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործությունը: Նա ապրել է 10-րդ դարում Ռշտունյաց աշխար­հի գողտրիկ ու գեղատեսիլ մի վայրում: Դա բնության մի հրաշալի անկյուն էր, որ գտնվում էր Վանա լճի հարավային ափի մոտ, Աղթամար և Առտեր կղզիների դի­մաց: Այն շրջապատված էր Մոկաց և Ռշտունյաց բարձրագագաթ լեռներով: Հենց այդտեղ էր գտնվում սպիտակ, սրբատաշ քարերով կառուցված Նարեկավանքը, ուր և ապրել ու ստեղծագործել է Նարեկացին։

Քիչ հեռու գտնվել է ինը քարասենյակներով մի քարաժայռ, որն ըստ ավանդության, համարվում է Նարեկացու աղոթատեղին։

Նարեկացին մեզ թողել է բազ­մաթիվ տաղեր, կրոնական բնույթի գործեր և մի հանճարեղ պոեմ, որի վերնագիրն է «Մատյան ողբերգու­թյան»։ Այս պոեմը մեր ժողովուրդը սիրով անվանում է Նարեկ։ Հայ ժո­ղովուրդը մի առանձին սիրով է վերաբերվել Նարեկին: Մյն համար­վել է հրաշագործ գիրք, որը կարող է փրկել մարդու և հոգին, և մարմինը։ Նարեկը համարվում էր փրկարար միջոց. այն դնում էին հիվանդի գլխի տակ, նրանից տարբեր հատվածներ կարդում և հավատում, որ հիվանդը կապաքինվի։ Նարեկացին հավատում էր, որ յուրաքանչյուր մարդ, ով կկարդար իր մատյանը, կարող էր փրկության հույս ունենալ։ Դեռևս իր ապրած ժամանակներից Նարեկացու անունն ու գործը սրբացվել են։

Իմ երգը

Գանձեր ունեմ անտա՜կ, անծե՜ր,
Ես հարուստ եմ, ջա՜ն, ես հարուստ
Ծով բարություն, շնորհք ու սեր
Ճոխ պարգև եմ առել վերուստ։

Անհուն հանքը իմ գանձերի,
Սիրտս է առատ, լեն ու ազատ.
Ինչքան էլ որ բաշխեմ ձրի—
Սերն անվերջ է, բարին՝ անհատ։

Երկյուղ չունեմ, ահ չունեմ ես
Գողից, չարից, չար փորձանքից,
Աշխարհքով մին՝ ահա էսպես
Շաղ եմ տալիս իմ բարձունքից։

Ես հարուստ եմ, ես բախտավոր
Իմ ծննդյան պայծառ օրեն,
Էլ աշխարհ չեմ գալու հո նոր,
Իր տվածն եմ տալիս իրեն։

5. Քանդիր վերուստ բառը, ընդգծիր ածանցը. այդ ածանցով գրիր ուրիշ բառեր:
Ապրուստ, հագուստ, փախուստ

6. Բանաստեղծության ո՞ր տունը քեզ ամենաշատը դուր եկավ, ինչո՞ւ:
Ինձ դուր եկավ այս տունը, որովհետև այստեղ նկարագրում է սրտի ազատության, սիրո և բարության մասին։
Անհուն հանքը իմ գանձերի,
Սիրտս է առատ, լեն ու ազատ.
Ինչքան էլ որ բաշխեմ ձրի—
Սերն անվերջ է, բարին՝ անհատ։

Մաթեմատիկա

Այն բնական թիվը, որը տրված բնական թվերից յուրաքանչյուրի բաժանարար է, կոչվում է նրանց ընդհանուր բաժանարար:

Տրված բնական թվերի ընդհանուր բաժանարարներից ամենամեծը կոչվում է նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար:

  1. Գտե՛ք հետևյալ թվերի բոլոր ընդհանուր բաժանարարները.
  • 14 և 58=1,2,7,14
  • 12 և 32=1,2,4
  • 17 և 25=1,0
  1. Գտե՛ք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը.
  • 55 և 33=11
    64 և 42=8
  • 27 և 45=9
  1. Ընտրե՛ք այն երկու թվերը, որոնց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը 1-ն է.
  • 110, 16, 25
  • 35, 49, 55
  • 32, 81, 108
  1. Հարթության վրա տարված են երկու ուղիղներ: Քանի՞ հատման կետ կարող են նրանք ունենալ: Իսկ քանի՞ հատման կետ կարող է լինել, եթե տարված լինեն իրար հատող երեք ուղիղներ:

Առակներ

Առյուծն ու մարդը
Մի զորավոր առյուծ նստել էր ճանապարհին, և տեսակ– տեսակ գազաններ այդ ճանապարհով գալիս էին դողալով և անցնում: Առյուծը հարցրեց նրանց.

– Ինչո՞ւ եք փախչում և ո՞ւմ ահից եք զարհուրած փախչում:

Եվ նրանք ասացին.

– Փախի՛ր և դու, որովհետև ահա գալիս է մարդը:

Եվ առյուծն ասաց.

– Ո՞վ է մարդը և ի՞նչ է նա և ի՞նչ է նրա ուժը և նրա կերպարանքը, որ փախչում եք նրանից։

Եվ նրանք ասացին.

– Կգա, կտեսնի քեզ և քեզ վա՛յ կլինի:

Եվ ահա յուր հանդից եկավ մի հողագործ մարդ: Եվ առյուծն ասաց.

– Մի՞թե դու ես այն մարդը, որ փախցնում է գազաններին։

Եվ նա ասաց.

– Այո՛, ես եմ։

Առյուծն ասաց.

– Արի կռվենք:

Մարդն ասաց.

– Այո՛, բայց քո զենքերը քեզ հետ են, իսկ իմը՝ տանն են։ Եկ, նախ քեզ կապեմ, որպեսզի չփախչես, մինչև ետ գնամ առնեմ իմ զենքը և ապա կռվենք:

Առյուծն ասաց.

-Երդվի՛ր, որ կգաս, և ես կլսեմ քեզ:

Մարդն երդվեց, և առյուծն ասաց.

– Հիմա կապիր ինձ և գնա, շուտ դարձիր:

Մարդը հանեց պարանը և առյուծին պինդ կապով կապես կաղնու ծառին և ծառից կտրեց մի բիր և սկսեց զարկել առյուծին։

Եվ առյուծը գոչեց.

– Եթե դու մարդ ես, ավելի խիստ և անխնա զարկիր իմ կողերին, որովհետև այս խելքին այդպես է վայել:

Առակ 1

Մի առյուծ նստել էր ճանապարհին, և տարբեր կենդանիներ դողալով անցնում էին։Առյուծը հառցրեց նրանց․

—Ինչու եք փաղչում։

Կենդանիները ասացին․

—Փախիր, մարդն է գալիս։

Առյուծը սպասեց մարդուն։Եկավ մի հողագորձ մարդ։

Առյուծն ասաց․

—Արի կռվենք։

Մարդն ասաց․

—Այո, բայց քո զենքերը քո հետ են, իսկ իմը տանն են։

Մարդը առյուծին խաբեց, կապեց կաղնու ծառին, որպեսզի նա չփախչի։Հետո ծառից կտրեց մի հաստ ճյուղ և սկսեց զարկել առյուծին։

Առյուծն ասաց․

—Եթե դու մարդ ես ուրեմն ավելի ուժեղ զարկիր ինձ , որովհեև այս խելքը այդպես է վայել։

Այրի կնը և խորդ որդին

Մի այրի կին ուներ մի կով, և նրա խորթ որդին ուներ մի էշ։ Եվ խորթ որդին գողանում էր կովի կերը տալիս էշին: Եվ այրի կինն աստծուն աղաչեց, որ աստված էշին մեռցնի։ Բայց կովը մեռավ, և այրին լաց եղավ և ասաց.

– Ո՛վ աստված, մի՛թե չկարեցար էշը կովից տարբերել:

Առակ 2

Մի այրի կին ունենում է մի կով, իսկ նրա խորդ որդին ունենում է մի էշ։ Ես խորդ որդին միշտ կովի  ուտելիքն է գողանում և տանում էշին։Մի օր այս այրի կինը աստվածից խնդրում է որ այդ էշը սատկի։ Մահանում է կովը, կինը լաց է լինում և ասում․

—Ով աստված ինչպես կարող էիր էշը կովից տարբերել։

ջայլլամը և ծիտը

Ծիտը տեսնելով, որ ջայլամը մեծ–մեծ ձվեր է ածում, գայթակղվեց և ուսանելու նպատակով հարցրեց գաղտնիքը:

Ջայլամն ասաց.

– Կրակ եմ ուտում և այդ պատճառով էլ խոշոր ձվեր եմ ածում։

Կարծելով թե ճիշտ է ասածը, ծիտը կրակ կերավ ու մեռավ։ Չմտածեց, որ ոչ թե դա է պատճառը, այլ հասակի մեծությունը։

Առակս հանդիմանում է ունայն ցանկությունները, որ փոքրերը, տեսնելով հզորների գործը, իրենք ևս ցանկանում են գործել, չմտածելով իրենց տկարության մասին։

առակ 3

Մի օր ծիտը տեսավ, որ ջայլամը այդքան մեծ ձվեր է ածում թռչում է նրա մոտ, որ հարցնի գախնիքը։Նա մոտենում է ջայլամին և հարցնում․

—Ինչպես ես դու այդքան մեծ ձվեր ածում։

Ջայլամը պատասխանում է․

—Որովհետև ես կրակ եմ ուտում։Ծիտը դա լսեց և գնաց կրակ կերավ և սատկեց։ Առակը հանդիմանում է այն ցանկություներին որոնք փոքրերը տեսնում են մեծերից և նրանքել են ուզոմ դա գործել չմտածելով որ նրանք փոքր են։

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Իմ ուսումնական ձմեռը

Կրդացել եմ Հանս Քրիստիան Անդերսենի <<Անագե Տոկուն Զինվորիկը>>։ Մի անագե զինվորիկի մասին է, որը նվեր էր ստացել մի փոքրիկ տղա իր ծննդյան տոնին։Այդ զինվորիկը ուներ  մի ոտք։ Ամենավերջում նրան էին ձուլել, և անագը չեր բավականացրել երկրորդ ոտքի համար։ Բայց նա շատ խիզախ և բարի զինվոր էր։
Կարդացել եմ ռուսերեն լեզվով <<Девочка со спичками>> շատ եմ սիրում այդ հեքիաթը, չնայած որ շատ տխուր ավարտ ունի։
Առաջարկում եմ կարդալ Լուիսա Մեյ Էլքոթի <<Փոքրիկ տիկիններ>> գիրքը։ Շատ բարի և հետաքրքիր գիրք է։
Առաջարկում եմ դիտել <<Рождественские хроники>>ֆիլմը։ Ձմեռ պապիկի մասին է, որին երեխաները հետևում են և Ձմեռ պապիկը շփոթվելուց կորցնում է իր եղնիկները և երեխաների նվերները։ Շատ ուրախ և հետաքրքիր ֆիլմ է։
Նայել եմ Հարրի Փոթթերի ֆիլմը, արդեն հինգերորդ անգամ։ Շատ եմ սիրում այդ ֆիլմը, անգիր գիտեմ բոլոր հերոսների անունները։

 

 

Մայրամուտ

Ամենից շատ ես սիրում եմ առավոտը, երբ ամեն ինչ սկսվում է նորից։Առավոտյան ինձ թվում է, որ ես երկար օր եմ ունենալու և ամեն ինչ կհասցնեմ անել։ Սիրում եմ նայել մայրամուտը, պատուհանից միշտ նայում եմ թե ինչպես է արևը մայր մտնում, ինչպես է երկինքը կարմրում։Երկնքում գույները խառնվում են իրար, իսկ կլոր արևը մեջտեղում քնում է։Ամեն անգամ նայելիս գոռում եմ վախ ինչ սիրուն է։