Տնային աշխատանք

Կարդա՛  Վ. Սարոյանի ,,Հինգ հասուն տանձերը,, պատմվածքը: 

  • Ինչպիսի՞ն էին տանձերը: 
    Հասուն, քաղցր, ալ, թխլիկ
  • Վեց տարեկան տղայի համար ի՞նչ էր նշանակում տանձերին տիրանալը:
    երաժշտություն, բանաստեղծություն և պատերազմ։
  • Ինչո՞ւ էր տղան տանձերն իրենը համարում, համամի՞տ ես իր տեսակետի հետ:
    Տղան տանձերը իրենն էր համարում, որովհետև տանձերի ճյուղերը գտնվում էին ցանկապատից դուրս։ Այո ես համաձայն եմ տղայի հետ որովհետև տանձերը չէին գտնվում ցանկապատի տարացքում, բայց ամեն դեպքում նա պետք էր թույտվություն հարձներ և հետո վերձնել տանձերը։
  • Մեկնաբանի՛ր. Կարծում էի, որ ավելի ողջամիտ պետք է լինի, քանի որ երկար էր ապրել և ուսուցչուհի էր: 
    Կարծում եմ, որ ուսուչիչը պետք է ավելի առողջ դատեր և տղային չմեղադրեր այլ բացատրեր, որ առանց թույլտվության չվերցնլ տանձերը։
  • Քո կարծիքով դա գողությո՞ւն էր, թե՞ ոչ: 
    Ոչ դա գողություն չէր։

Վիլյամ Սարոյան .Քո կյանքի ժամերը

Կյանքիդ ժամերն ապրիր այնպե՛ս, որ այդ քաղցր ժամերին ո՛չ քեզ, ո՛չ էլ կողքիդ ապրողներին չդիպչեն ապականությունն ու մահը: Ամենուրեք փնտրիր բարի՛ն ու հենց հայտնաբերես, հանի՛ր լույս աշխարհ իր թաքստոցից, թող բարությունը լինի անկաշկանդ ու չամաչի ինքն իրենից:
Աչքի լույսի պես պահի՛ր, փայփայի՛ր մարդկայնության ամենաչնչին նշույլներն անգամ, քանի որ դա է ընդդիմանում մահվանը, թեև այն
անցավոր է:
Ամեն ինչի մեջ գտի՛ր լուսավորը, գտի՛ր այն, ինչ չի կարող արատավորվել: Եթե մեկնումեկի սրտում առաքինությունը պահ է մտել ահով ու կսկիծով` արար աշխարհի ծաղր ու ծանակից մազապուրծ եղած, քաջալերի՛ր նրան:
Մի՛ խաբվիր արտաքին տպավորությամբ, որովհետև դա վայել չէ պայծառատես աչք ու բարի սիրտ ունեցողին: Ոչ մեկին մի՛ ենթարկվիր, բայց և ոչ մեկին էլ քեզ մի՛ ենթարկիր: Հիշի՛ր, որ ամեն մարդ քո նմանակն է: Ամեն մեկի մեղքը նաև քո մեղքն է, և բոլոր անմեղներն իրենց անմեղությունը կիսում են քեզ հետ:
Արհամարի՛ր չարիքն ու անազնվությունը, բայց ոչ չար ու անազնիվ մարդկանց. հասկացի՛ր սա: Մի՛ ամաչիր բարի ու քնքուշ լինել…
Կյանքիդ ժամերն ապրիր այնպե՛ս, որ քեզ բաժին ընկած ժամերին չավելացնես աշխարհի վիշտն ու տառապանքը, այլ ժպիտով ընդունես նրա անսահման լույսն ու խորհուրդը:

1. Էլ. բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր ընդգծված բառերը: 
Անկաշկանդ — համարձակ
առաքինությունը — ազնվությունը
ահով — սարսափով
մազապուրծ — դժվար

2. Բացատրի՛ր հետևյալ տողը. Ամենուրեք փնտրիր բարի՛ն ու հենց հայտնաբերես, հանի՛ր լույս աշխարհ իր թաքստոցից, թող բարությունը լինի անկաշկանդ ու չամաչի ինքն իրենից:

Միշտ քեզ մեջ փնտրիր բարին և երբ գտնես մի ամջիր ցույց տալ այն։

3. Ինչո՞ւ է հեղինակը կարծում, որ արտաքին տեսքը կարող է խաբուսիկ լինել:Մի՛ խաբվիր արտաքին տպավորությամբ…

որովհետև դա վայել չէ պայծառատես աչք ու բարի սիրտ ունեցողին

4. Ի՞նչ ես հասկանում ,,կյանքի ժամեր,, ասելով:

Կյանքի ժամերը դա կյանքի լավ հիշողություննեը և լավ պահերը։

5. Հատվածից դուրս գրի՛ր ամենահետաքրքր և քեզ դուր եկած միտքը, մեկնաբանի՛ր: 

Ոչ մեկին մի՛ ենթարկվիր, բայց և ոչ մեկին էլ քեզ մի՛ ենթարկիր։

Ամեն մեկը պետք է ունենա իր կարծիքը։


Գնում եմ Մայր դպրոց

Հարցաշար

Ո՞րն է քո սիրելի վայրը կրթահամալիրում:
Իմ սիրելի վայրը դա մեր դպրոցի բակն է։

Ո՞վ է դպրոցի քո ամենալավ ընկերուհին կամ ընկերը, որ միշտ քեզ օգնել է:
Իմ ամենալավ ընկկերները Հրաչյա Աղեկյանն է  և Նարեկ Մնացականյանը։

Ո՞րն էր այս տարվա ամենասիրելի նախագիծը։ Պատմիր այդ նախագծի մասին: Կցիր նաև հղումը։
<<Հովաննես Թումանյան>>
Հովաննես Թումանյան

Ի՞նչ  գրքեր ես կարդացել այս ուսումնական տարվա ընթացքում։
Ես կարդացել եմ <<Բարոն Մյունխհաուզենի արկածները>>, <<Փոքրիկ շրջմոլիկը>>

Ո՞րն է այս տարվա քո սովորած ամենասիրելի բանաստեղծությունը:
Վահան Տերյան «Գարունը այնքան ծաղիկ է վառել»

Ո՞րն էր այս տարվա քո սիրելի առարկան և ինչո՞ւ։
Իմ սիրելի առարկան մայրենի լեզուն է։

Ո՞ր օտար  լեզվին ես ավելի լավ տիրապետում։
Ռուսերեն

Որո՞նք են բլոգում տեղադրած քո հաջող նյութերը:

Ի՞նչ ճամփորդությունների ես մասնակցել այս տարվա ընթացքում։
Ես բոլոր ճամփորդություններին մասնակցել եմ։

Ո՞րն է այս տարվա ամենասիրած օրը։
Երբ դասարանով գնացել էինք ֆիլմ դիտելու։

Ո՞րն է այս տարվա չսիրած կամ անհաջող օրը։
Երբ մենք սահադաշտ չգնացինք։

Ո՞րն է քո ամենահետաքրքիր նյութը բլոգում, ինչո՞ւ։ Կցիր նաև նյութի հղումը։
Ես համարում եմ որ իմ բլոգում ամենա հետատքիր նյութը սա է որովհետև ես պատմում եմ թե երբ եմ սկսել վարել իմ բլոգը թե ով է պատռաստել իմ բլոգը և այլն։

Իմ բլոգը

Ի՞նչ կանես  6-րդ դասարանում, որ չես արել 5-րդ դասարանում:

Միջին դպրոց գնալուց հետո ամենաշատը ի՞նչ կամ ո՞ւմ կհիշես Արևելյան դպրոցից։
Կհիշեմ մեր առաջին դասարանը և իմ բոլոր ուսուցիչներին։

Քո կարծիքով ի՞նչ է սպասվում քեզ Միջին դպրոցում:
Գիտելիքներ և պատասխանատվություն

Քո կարծիքով ի՞նչ կա Միջին դպրոցում, որ չկա Արևելյան դպրոցում։
Գրադարան, սպոռտզալ և այլմ․․․

Ուրա՞խ ես, որ տեղափոխվելու ես Միջին դպրոց: Ինչո՞ւ:
Ոչ ուրախ չեմ

Ինչո՞ւ ես գալիս դպրոց:
Որպիսզի գիտելիքներ ստանամ և նօր ընկերներ ունենամ։

Ի՞նչ հարց կավելացնեիր այստեղ։
Ոչինչ

Բ-Պ-Փ բաղաձայնների ուղղագրությունը

Հայերենումբ, պ, փ  բաղաձայնները սովորաբար գրվում են այնպես, ինչպես արտասանվում են:

Օրինակ՝ ամբար, բամբակ, պապակ, պարապել, փրփուր, փափագ և այլն:

Բացառություններ՝

  • Ր-ից հետո

Փ լսվում է,  բ գրվում հետևյալ բառերում՝

 Դարբին, երբլիրբհարբելնուրբորբսուրբսրբելուրբաթ 

  • Մ-ից հետո

Փ լսվում է,  բ գրվում հետևյալ բառերում՝

համբերելհամբույր

  • Ձայնավորից հետո

Փ լսվում է,  բ գրվում հետևյալ բառերում՝

իբրխաբելշաբաթՀակոբՍերոբՔերոբ 

  • Ղբ տառերի խումբն արտասանվում է խպ. աղբաղբյուրեղբայրողբ  բառերում:

Կատարիր առաջադրանքները՝

1․Կազմիր նոր բառեր երբ, նուրբ, աղբ, շաբաթ, խաբել, եղբայր բառերով։
Երբ-երբեկ, երբեվիցե
նուրբ-նրբություն նուրբագեղ
աղբ-աղբարան, աղբանոց
շաբաթ-շաբաթօրյակ, շաբաթադրամ
խաբել-խաբեբա, խաբեբայաբար
եղբայր-եղբայրներ, եղբայրաբաժին

2․ Արմատները միացնելով՝ կազմիր նոր բառեր՝

Թմբուկ+թաղանթ-թմբկաթաղանթ, դափնի+պսակ-դափնեպսակ, աղբ+արկղ-աղբարկղ, սուրբ+վայր-սրբավայր, ողբ+ձայն-ողբաձայն, նուրբ+իրան-նրբիրան, դափնի+վարդ-դափնեվարդ, սուրբ+պատկեր-սրբապատկեր, քար+կոփ-քարկոփ, ալի+ծուփ-ալեծուփ, հույս+խաբ-հուսախաբ, շեփոր+հար-շեփահար։

3․ Գրիր 5 ազգանուն, որոնք վերաբերում են բ-պ-փ-ի ուղղագրությանը։
Փաթանյան, Չփլքյան, Պալաջյան, Իգնաթյան, Իսրայելյան

4․Բաց թողած տեղերում լրացրու բ, պ կամ փ։

Գաբրիել, սփրթնել, դարպաս, դարբին, շամփուր, իբրև, խաբել, Հակոբ, համբերել, , համբույր, փրփուր, հապճեպ, հափշտակել, հարբել, նուրբ, շաբաթ, որբ, Սերոփ, ափշել, սուրբ, սրբել, ուրբաթ, Քերոբ, աղբանոց, ցայտաղբյուր, եղբայր, ողբ։

«Եղեգնուհին»

Կարդա Աղայանի «Եղեգնուհին» հեքիաթի 5-րդ հատվածը և բլոգում կատարիր առաջադրանքները՝

1․Հատվածից դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրիր:
թեպետ-թեպետ կեսօրից չորս ժամ արդեն անցել Էր, բայց արեգակը դեռ այրում էր (Մուրացան)
չնաշխարհիկ-արտակարգ կերպով լավ՝ գեղեցիկ, անզուգական, աննման
աղախին-վարձու տնային աշխատող կին
2․ Հատվածից դուրս գրիր Եղեգնուհուն նկարագրող նախադասությունները։

Ի՜նչ գեղեցկություն, ի՜նչ շարժմունք, ի՜նչ
խոսք ու զրույց։

Եղեգնուհու հասակը իսկ և իսկ եղեգնի նման ճկուն ու ճոճուն, երբ խոսում էր՝
կարծես բերանից մարգարիտ էր թափվում, երբ ժպտում էր՝ երեսին վարդ-մանիշակ էր
փռվում։

Պառավն այն էր ասում, որ իր աղջիկը հողեղեն չէ, այլ՝ երկնքից իջած
մի չնաշխարհիկ էակ է, որ նրա ձեռքին ամեն ինչ հնարավոր է, և այլ այսպիսի գովություն ու
փառաբանություն։

3․ Ինքդ կազմիր հարցեր և առաջադրանքներ հատվածի վերաբերյալ:
1)Բառարանի օգնությամբ բացատրիր ճոճուն, գովություն, թագավորավայել բառերը։

2)Տեքստից ընտռիր հինգ բառ և գրիր նրանց տեսակը ըստ կազմության։

3)Որ նախադասությունն է համնկնում տեկստի վերջաբանի հետ։
ա)Եղեգնուհին ամուսնանում է թագավորի տղայի հետ իսկ, բոշային կապում են ձիուց և սատկացնում։
բ)Բոշան խեղտում է Եղեգնուհուն և ամուսնանում թագավորի տղայի հետ։
գ)Բոշան համոզում է թագավորի տղային և նրա ծնողներին, որ Եղեգնուհին ստում է։

4)Ինչու Եղեգնուհին մեջտեղ բերավ մի վազան չոր ճյուղ և տնկեց սուփրի մեջտեղը, մի մորթած ու
մաքրած հում կաքավ էլ շամփուրը քաշած՝ բերավ, դրավ սուփրի վրա։

Եղեգնուհին

Շատ տխուր է թագավորի որդին։ Օրեր են անցնում, բայց նորահարսի գեղեցկանալու մասին
լուր չկա․ ինչքան լավ են պահում, այնքան ավելի է պլպլում նա, ինչպես սև սաթ, և գիրանում
ու հաստանում է խոզի պես։
Թագավորի որդին իր մտատանջությունն ու սրտնեղությունը փարատելու համար գնաց դեպի
գետի ափն զբոսնելու։ Այնտեղ նա ձկնորսներ տեսավ, որոնք ուռկանով ձուկն էին որսում։
Կանչեց նրանց իր մոտ և ասաց.
― Ուռկաններդ ձգեցե՛ք ահա այսինչ տեղը, ուզում եմ բախտս փորձել, ինչ որ դուրս գա՝ իմս է։
3
Ուռկանը ձգեցին, և դուրս եկավ մի հրաշալի ձուկն՝ ինքն արծաթի, իսկ թևերը ոսկի։
Զարմացան որսորդները, այնպիսի ձուկն նրանք ո՛չ լսած և ո՛չ տեսած էին։
― Քե՛զ է միայն արժանի այս ձուկը,― ասացին նրանք թագավորի որդուն,― եթե առանց քեզ
էլ բռնած լինեինք, պիտի բերեինք քեզ ընծա։
― Շնորհակա՛լ եմ,― ասաց թագավորի որդին և նրանց լավ վարձատրեց։ Ձուկը տարավ և
ձգեց իր ծաղկանոցի ավազանը, և այնուհետև էլ նրա մոտից չէր հեռանում, նրան նայելուց չէր
կշտանում, նրա մոտ էր ուտում, խմում և ննջում։
Բոշա աղջիկն իմացավ, որ մի հրաշալի ձուկ է բռնել թագավորի որդին, և իսկույն հասկացավ,
որ նա ի՛նքն է Եղեգնուհին, որ սպանվելուց հետո ձկան կերպարանք է ստացել, էլ քունը
չտարավ։ Եվ մեկ օր ասաց նաժիշտներին.
― Ի՞նչ կարող եմ գեղեցկանալ, քանի որ թագավորի որդին խորշում է ինձանից և իր սերը մի
ձկան է տվել։ Եթե այդ գեղեցիկ ձուկը մորթեն և ուտեցնեն ինձ՝ իմ գեղեցկությունը կրկին վրաս
կգա։
Այս բանը շատ որ ասաց և հավատացրեց ամենքին՝ ճարահատյալ ձուկը մորթեցին և
ուտեցրին բոշային, բայց նա էլի մնաց բոշա ու բոշա։

  1. Բացատրիր բառերը:
    ուռկան- Ձուկ որսալու ցանցահյուս՝ թակարդ, թարբ, ձկնորսական ցանց
    սաթ-օգտագործվող փոքրիկ տափակ կոճղ
    խորշել-Զզվել, գարշել, նողկալ
    ընծա- Իր՝ առարկա ևն, որ ձրիաբար տրվում Է մեկին իբրև սիրո՝ բարեկամության արտահայտություն, նվեր
    ննջել-քնել
  2. Ի՞նչ է նշանակում բախտը փորձել դարձվածքը:
    բախտը փորձել-փորձել իր ուժերը
  3. Գրիր այլ դարձվածքներ բախտ բառով:
    սև բախտ, բախտ կապել, բախտ փնթրել, բախտը քաշել, բախտի անիվը
  4. Վերնագրիր հատվածը:
    Ոսկե ձուկը

Եղեգնուհին

Գետի մոտերքում բնակվում էին թափառական սևադեմ բոշաներ։ Թագավորը որ հեռացավ՝ մի
բոշա աղջիկ գնաց նույն տեղը, ուր որ թագավորն էր, և տեսավ այնտեղ մի հրաշալի
գեղեցկության աղջիկ։ Հարցրեց նրա ով լինելը, աղջիկն էլ ասաց, որ թագավորի հարսնացուն
է, հիմա պիտի գան տանեն իրան։
Բոշան տեսավ, որ Եղեգնուհին շատ միամիտ է, ուզեց ինքը բռնել նրա տեղը։
― Դո՛ւրս եկ,― ասաց,― ջրիցը, ինձնից մի՛ քաշվիր։
Աղջիկը դուրս եկավ ափը թե չէ՝ բոշան նրան խեղդեց ու գցեց գետը, իսկ ինքը մերկացավ և
ընկղմվեց ջրի մեջ, որ կարծեն, թե նա՛ է Եղեգնուհին։
Թագավորի նաժիշտները եկան փառավոր հագուստով և տեսան՝ ի՜նչ… մի սև, այլանդակ բոշա
աղջիկ։
― Դո՞ւ ես,― ասացին,― Եղեգնուհին։
― Այո՛,― պատասխանեց աղջիկը։
― Հապա ինչո՞ւ ես սև ու տգեղ, նա շատ չքնաղ և աննման պետք է լինի։
― Գիտե՞ք,― ասաց բոշան,― դուք շատ ուշացաք, արևն այրեց ինձ և փոխեց կերպարանքս։
Բայց այս վնաս չունի, եթե ինձ պահեն շուշաբանդ պալատում, մի քանի օրից կրկին կստանամ
իմ առաջվան գեղեցկությունը։
Հավատացին նաժիշտները, թագուհու հագուստ հագցրին և տարան ապարանք։ Թագավորը
որ տեսավ՝ մնաց զարմացած։
― Սա իմ տեսած աղջիկը չէ,― ասաց։
Թագավորի որդին էլ որ տեսավ՝ ետ քաշվեց զզվանքով։
― Սա չէ,― ասաց,― իմ ուզածը։ Նա սպիտակ պետք է լինի, ինչպես հրեշտակ, իսկ սա սև է,
ինչպես սատանա։
Խոսեցրին աղջկանը․ նա միևնույնն ասաց, ինչ որ նաժիշտներին։
― Լա՛վ,― ասացին և տարան դրին մի շուշաբանդ սենյակում, որ այնտեղ գեղեցկանա, և
սկսեցին մեծ պատվով պահել։ Միայն տղան մոտ չէր գնում․ նա զգում էր, որ բանի մեջ չարի
մատը կա խառնված, որ այստեղ մի խարդախություն կա, բայց ինչպե՞ս իմանա եղելության
որպիսությունը։

  1. Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրիր։
    սևադեմ- Սևամորթ
    նաժիշտ-Սպասավորուհի
    ապարանք- Պալատ, Փառահեղ տուն բնակարան
    եղելություն-Անցք, դեպք, իրադարձություն իրականում եղած բան, իրողություն
    որպիսություն-Առողջական վիճակ
  2.  Վերնագրիր  հատվածը։
    Բոշան
  3. Հատվածում գտիր հականիշ բառերով նախադասությունը և դուրս գրիր։
    Գետի մոտերքում-գետից հեռու
    գեղեցիկ աղջիկ-տգեղ աղջիկ
    նաժիշտները հավատացին և հագուստ հագցրեցին-նաժիշտները կասկածեղին և հանեցին հագուստը
  4. Շարունակիր նախադասությունները՝
  • Աղջիկը լողալ չգիտեր, բայց փորձեց լողալ միչև մյուս ափ:
  • Տղան ուզում էր այնպիսի աղջիկ, որ վոչ հայր ունենա վոչ մայր:
  • Բարին հաղթում է չարին, որովհետև…:

Եղեգնուհին

Մի թագավոր է էլել։ Այս թագավորը մի որդի է ունեցել մինուճար։ Տղան որ հասել է, հայրն
ասել է.
― Որդի՛, ժամանակ է քեզ ամուսնանալու․ ո՞ւմ ես աչքադրել, ասա՛, գնանք նրան ուզենք, կամ
թե չէ մեզ կամք տուր, մենք ինքներս կընտրենք քեզ հարմար մի աղջիկ։
Որդին ասաց.
― Հա՛յր, ես միտք չունիմ աղջիկ ուզելու, իսկ եթե ուզելու լինիմ՝ պետք է այնպեսն ուզեմ, որ
հոր ու մոր ծնունդ չլինի։
Զարմանում է հայրը և ասում է.
― Այդպես բան անկարելի է։
Որդին ասում է.
― Անկարելի բան չկա, հա՛յր. Աստուծո ձեռին ամեն ինչ հեշտ է, նա կարող է քարերից էլ
մարդիկ շինել։
Քանի անգամ որ հայրն առաջարկում է որդուն ամուսնանալ, որդին միշտ այս է ասում, թե՝
հոր ու մոր ծնունդ ուզելու չէ։
Շատ որ ասում է որդին, և ասում է հավատալով և ոչ թե գիտությամբ՝ բանը դժվարացնելու
համար, թագավորն էլ է հավատում, որ կարելի բան է այդ, սկսում է փնտրել որդու ուզածի
նման մի աղջիկ։ Շատ է հարց ու փորձ անում, շատերն ասում են, որ լսել են, թե եղած է
այդպես բան, բայց իրանց աչքովը տեսած չեն և չգիտեն, թե որտե՛ղ կարոդ են մարդիկ ծառի
պես բսնել և չունենալ ո՛չ հայր և ո՛չ մայր։
Թագավորն իր որդու սիրույն համար ընկավ աշխարհքեաշխարհք և չոլեչոլ, շատ տեղ ման
եկավ, շատ տեղ հարց ու փորձ արավ, ոչինչ չգտավ։ Վերադարձին մի անտառի մեջ պատահեց
նրան մի ծերունի․ նրան էլ հայտնեց թագավորը, թե ինչի՛ է ման գալիս։ Ծերունին ասաց.
― Դրա համար հարկավոր չէ հեռու երթալ․ քո քաղաքի մոտ մի մեծ գետ կա, նրա ափին մի
եղեգնուտ կա, ուր մարդի ոտք ընկած չէ դեռևս, որովհետև այն տեղը սուրբ և անմատչելի է
համարվում, իսկ շատերն էլ կարծում են, որ այնտեղ աներևույթ ոգիք կան։ Կերթաս այնտեղ,
կընտրես եղեգներից ամենից գեղեցիկը, կկտրես չբանեցրած դանակով, կձգես ջուրը, և նա
իսկույն կդառնա աղջիկ՝ քո որդու հավանած։
Թագավորն ինչպես որ լսեց, այնպես էլ արավ։ Եղեգը աղջիկ դառավ և մնաց ջրի մեջ ընկղմած,
դուրս գալ ամաչեց, որովհետև մերկ էր։ Թագավորն ասաց.
― Սպասի՛ր այստեղ, ես քեզ համար հագուստ և աղախիններ կուղարկեմ, դու իմ հարսնացուն
ես․ քեզ պիտի ուզեմ իմ որդուս համար։― Այդ ասաց թագավորը և նրա անունն էլ դրավ
Եղեգնուհի, որ կնշանակե եղեգն աղջիկ։

  1. Բառարանի օգնությամբ բացատրիր բառերը։
    եղեգնուտ-Եղեգով պատված տեղ
    աներևույթ-Չերևացող
    անմատչելի- Որին չի կարելի տիրել՝ նվաճել, անառիկ ոչ մատչելի, դժվարին, դժվար ըմբռնելի
  2. Պարզ նախադասություններով ներկայացրու 1-ին հատվածում նկարագրված դեպքերի հաջորդականությունը։
    ա) Մի թագավոր էր ապրում աշխարհում։
    բ) Որոշեց որդուն ամուսնացնել։
    գ) Որդին ուզում էր ամուսնանալ որբ աղջկա հատ։
    դ) Հայրը սկսում է փնթրել որբ աղջիկ։
    ե) Անտառում նա հանդիպեց մի ծերունու։
    զ) Ծերունին ցույց տվեց աղջկա տեղը։
    է) Թագավորը գտավ այդ աղջկան։
    ը) Թագավորը աղջկան անվանեց Եղեգնուհի։
  3.  Վերնագրիր  հատվածը։
    Տղայի ցանկությունը

Վաճառականի խիղճը

Լինում է, չի լինում՝ մի գյուղացի։ Այս գյուղացին մի օր վերցնում է իր մինուճար որդուն և տանում քաղաք՝ մի վաճառականի, մի սովդաքարի մոտ աշակերտ տալու։ Երկար ման գալուց հետո մտնում է մի հարուստ վաճառականի խանութ և ասում.

― Պարո՛ն վաճառական, իմ որդուս աշակերտ չե՞ք վերցնի։

― Կվերցնեմ,― պատասխանում է վաճառականը։

― Քանի՞ տարով կվերցնեք։

― Տասը տարով։

― Տասը տարին մի մարդու կյանք է, ես արդեն ուժասպառ եմ եղել, ուզում եմ մի քանի տարուց հետո իմ որդու պտուղը ուտեմ, եթե կարելի է՝ երեք տարով վերցրեք։

― Ոչ, որ այդպես է՝ ութ տարով կվերցնեմ։

Վերջը հինգ տարով համաձայնում են, իսկ ռոճիկի մասին երկար խոսելուց հետո գյուղացին թողնում է վաճառականի խղճին, թե որքան որ կցանկանա վճարել հինգ տարուց հետո։

Անցնում է երկու-երեք տարի․ գյուղացու որդին շատ հմուտ գործակատար է դուրս գալիս՝ այնպես, որ բոլոր հարևանները շատ նախանձում են, որ այդ վաճառականն այսպիսի ճարպիկ գործակատար ունի, շատ են ցանկանում, որ այդ գյուղացու որդուն տանեն իրանց մոտ, չի հաջողվում, որդին ասում է, թե՝ իմ հոր խոսքը պետք է սրբությամբ կատարեմ, չնայած որ գրավոր պայման էլ չունին, որդին ազնիվ խոսքը գրավոր պայմանից ավելի է գերադասում։

Հինգ տարին որ լրանում է՝ գյուղից, մայրիկից նամակ է ստանում, թե. «Հայրդ մերձիմահ հիվանդ է, քո հաշիվներդ տիրոջդ հետ վերջացրու և եկ։ Փողի համար որքան որ կտա՝ չհակաճառես, որովհետև հայրդ քո վարձի համար թողել է տիրոջդ խղճին, որքան կտա՝ կվերցնես, շատ թե քիչ»։

Որդին շատ է տխրում այդ նամակի վրա և երկար մտածելուց հետո գնում է տիրոջ մոտ և ասում. «Մայրիկիցս նամակ եմ ստացել, թե՝ հայրդ մերձիմահ հիվանդ է, հաշիվներդ վերջացրու և ե՛կ»։

Վաճառականն առանց երկար մտածելու ասում է՝ գնա՛, ազատ ես։

Գործակատարը վրդովվում է, թե՝ պարո՛ն, բա ես հինգ տարի ծառայել եմ քեզ, թե ինչպես եմ ծառայել քեզ, այդ Աստված գիտե, վերև՝ Աստված, ներքև՝ դուք, հայրս մերձիմահ հիվանդ է, մեռնում է, իմ հաշիվս տվե՛ք գնամ։

— Ի՜նչ հաշիվ, ի՜նչ Աստված, քեզ ուտացրել, խմացրել և փեշակ եմ սովորեցրել, էլ ի՞նչ ես ուզում, քեզ ոչ մի կոպեկ չեմ տալ, որտեղ ուզում ես գնա։

Այդ ժամանակներում այդ քաղաքում մի այսպիսի սովորություն է լինում։ Եթե մեկը մեռնելիս է լինում, բարեկամներին ոչ թե մեռելի տերն է հայտնելիս լինում, թե՝ այսինչ մարդը մեռել է, պետք է թաղեն, այլ՝ ծխատեր քահանային հայտնելիս են լինում, թե՝ այսինչ մարդը մեռել է, պետք է հայտնի բարեկամներին, համքարներին, և ամեն մի ծախս պետք է քահանան անի և վերջումը հաշիվ ներկայացնի։

Գյուղացու որդին տեսնում է, որ իր տերը խիղճ չունի և իր խոսքի տերը չէ, մտածում է, թե՝ երբ որ մի մարդ խիղճ չունի, նա մեռածի հաշվում է, և ինքը կարող է գնալ քահանային հայտնել, թե՝ իր տերը մեռած է։

* * *Մյուս առավոտը գործակատարը վաղ գնում է եկեղեցի։ Առավոտյան ժամերգությունը վերջանալուց հետո դիմում է քահանային, թե՝ տերս վախճանվել է, պետք է բարեկամներին, համքարներին հայտնեք և թաղման ծախսերի պատրաստությունները տեսնեք։

Քահանան հայտնում է վաճառականի բոլոր բարեկամներին և համքարներին, որ երեկոյան գան վաճառականի տունը՝ հոգեհանգստին ներկա լինելու։

Երեկոյան քահանան տիրացուի հետ գնում է վաճառականի տունը և ի՜նչ է տեսնում՝ վաճառականը պատշգամբում նստած թեյ է խմում։

— Օրհնյա՛լ տեր, էս ո՞ր խաչից էր, որ դուք մեզ մոտ եք եկել, չէ՞ որ դուք տարեկան երկու անգամ եք գալիս։

— Աստված օրհնեսցե, որդի՛, անցնում էի ձեր տան մոտով, ուզեցի ձեզ այցելել և ձեր առողջությունը հարցնել։

Վերջապես խոսում են դեսից-դենից և տեսնում են՝ բակի մեջը վեց հոգի եկան և, տեսնելով վաճառականին քահանայի հետ խոսելիս, ետ են դառնում դեպի փողոց, հինգ րոպեից հետո գալիս են տասներկու հոգի և, տեսնելով վաճառականին և քահանային, դարձյալ փողոց են գնում։ Տասը րոպեից հետո գալիս են տասնութ հոգի և կրկին ետ են դառնում։ Տասնհինգ րոպեից հետո գալիս են քսանըչորս հոգի և դարձյալ ետ են դառնում։
Այս վաճառականը քիչ է մնում թե խելագարվի։

― Սա ի՞նչ բան է.― կանչում է ծառային, թե՝ գնա այն մարդկանցից մի քանիսին կանչիր։ Գալիս են հինգ-վեց հոգի։

― Ինչի՞ համար եք եկել և գնում։

― Մեզ ասացին, որ դուք մեռել եք, եկել ենք հոգոցի վրա։

Քահանան տեղը կանգնում է և ասում.

― Ես էլ հենց դրա համար եմ եկել։

Մյուս օրը վաճառականը գնում է թագավորի մոտ ու հայտնում գործի եղելությունը և ասում, որ իր գործակատարն ուզում էր իրան սաղ-սաղ թաղել, խնդրում է մի դատաստան։

Կանչում են գործակատարին։

Գալիս է գործակատարը։

Գործակատարը պատմում է գործի ամբողջ պատմությունը, թե ինչպես իր հայրը իրան աշակերտ է տվել վաճառականի մոտ և վարձատրության մասին թողել է վաճառականի խղճին։

Թագավորին պատմում է տղան, թե՝ քանի որ էս տերը խիղճ չունի, ինձ համար մեռածի հաշվում է, և ես դիմեցի այդ միջոցին։

Կանչում է թագավորը դահիճներին, թե՝ այս տղային տարեք կախեցեք։

Դահիճները տանում են կախելու։

Թագավորը հարցնում է վաճառականին, թե՝ էլ ուրիշ ասելու ոչինչ չունե՞ս։

― Ոչինչ չունեմ, թող տանեն կախելու, դա ուզում էր ինձ կենդանի թաղել,― ասում է վաճառականը։

Երկրորդ անգամ հարցնում է թագավորը վաճառականին, թե՝ էլ ուրիշ ասելու կամ գանգատ չունե՞ս։

― Ո՛չ, ոչինչ չունեմ ասելու, թող տանեն կախելու։

Երրորդ անգամ հարցնում է թագավորը և միևնույն պատասխանն է ստանում, թե՝ թող կախեն։

Թագավորը մարդ է ուղարկում դահիճների մոտ, թե՝ ե՛տ բերեք տղային, մի՛ք կախիլ։

Թագավորը հրամայում է դահիճներին, թե՝ վաճառականի՛ն տարեք կախելու։

Դահիճները տանում են վաճառականին կախելու։

Թագավորը հարցնում է տղային, թե՝ էլ ուրիշ ասելու կամ գանգատ չունե՞ս տիրոջդ վրա։

Տղան ձայն չի հանում։

Երկրորդ անգամ ասում է տղային, բայց դարձյալ պատասխան չկա։

Երրորդ անգամ հարցնում է տղային, թե՝ պատասխա՛ն տուր, խո էլ ոչինչ չունե՞ս ասելու։

Տղան լացակումած ասում է.

― Տե՛ր արքա, ես խղճում եմ նրա զավակներին, ես մտնում եմ նրանց դրության մեջ։ Նրա որդիքը պետք է լացեն, որ իրանց հորը կենդանի թաղում են։ Ես ոչ մի պահանջ չունեմ նրանից և հրաժարվում եմ մի որևէ վարձատրությունից։

Թագավորը կանչում է դահիճներին, թե՝ թողե՛ք վաճառականին, էլ մի՛ կախեք։

Թագավորը կանչել է տալիս քաղաքի հայտնի վաճառականներին և հայտնում, թե այս վաճառականը որքան որ կարողություն ունի՝ կիսեցեք և կեսը տվեք իր գործակատարին։

Այդպիսով, վաճառականի կարողության կեսը տալիս են իր գործակատարին և վերջ տալիս վաճառականի գանգատին։

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

Բառարան՝

Սովդաքար — վաճառական
Համքար — արհեստակից
Հոգոց — հոգեհանգստյան արարողություն

Գրավոր աշխատանք

  1. Քեզ անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
    սովդաքար-Վաճառական, առևտրական
    ռոճիկ-աշխատանքի՝ ծառայության համար վճարվող դրամական վարձատրություն
    փեշակ-զբաղմունք
    տիրացու-եկեղեցական ստորին պաշտոնյա
    ժամերգություն-եկեղեցական ամեն տեսակ արարողություն
  2. Թվարկի՛ր հերոսներին և բնութագրի՛ր նրանց:
    Վաճառականը անխիղճ և վատ մարդ էր։
    Տղան բարի, հավատարիմ, իր խոսքի տեր մարդ էր։

Բանավոր աշխատանք՝

  1. Փորձի՛ր ապացուցել, որ թագավորը՝

ա. խելացի ու հնարամիտ էր
բ.  արդարադատ էր
գ.  բարի էր:

2. Մեղադրի՛ր վաճառականին:
Արդարացրո՛ւ վաճառականին:

3. Մեղադրի՛ր գործակատարի՛ն :
Արդարացրո՛ւ գործակատարի՛ն:

Գործնական քերականություն

Անուն, ազգանուն *
Դասարան *
1․Բաց թողած տառերը լրացրու։ Ս.անա լճի խնդիրն այս.ր հուզում է յուրաքանչ․ուր քաղաքակիրթ մար.ու։ Ս.անի ջրի մակարդակը տասն.ակ տարիների ըն.ացքում ի.ել է։ Ջրի կորստի հետ առն.վում են մի շարք այլ հար.եր։ Առան. ին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենսանական աշխարհի պահպանության խնդիրը։Բնակության ա.բարենպաստ պայման.եր են ստեղծվել նաև Ս.անի թ.ավոր բնակիչների՝ թռ.ունների համար։
Սևանա լճի խնդիրն այսօր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ մարդու։ Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընթացքում իջել է։ Ջրի կորստի հետ առնչվում են մի շարք այլ հարցեր։ Առանձին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենսանական աշխարհի պահպանության խնդիրը։Բնակության անբարենպաստ պայմաններ են ստեղծվել նաև Սևանի թևավոր բնակիչների՝ թռչունների համար։

2․Բառերն առանձնացրու ըստ խոսքի մասերի՝ գոյականներ (ո՞վ, ի՞նչ), ածականներ (ինչպիսի՞, որպիսի՞), բայեր (ի՞նչ անել)։ արև, երկար, ծաղիկ, ջինջ, վազել, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջրոտ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, հրաշալի, վազվզել, օձ,ճկուն, սողալ, իջնել, չխկչխկալ, սև, ինքնաթիռ, առվակ, պայծառ, գարուն, նավակ, ոսկեզօծել, երկաթյա:
գոյական-արև, ծաղիկ, ժամացույց, սար, մարդ, օձ, ինքնաթիռ, առվակ, գարուն, նավակ
ածական-երկար, ջինջ, բուրավետ, մեծ, ջրոտ, հրաշալի, ճկուն, սև, պայծառ, երկաթյա
բայ-վազել, թռթռալ, թիավարել, ջրել, գնալ, վազվզել, սողալ, իջնել, չխչխկալ, ոսկեզօծել
3․Գրի՛ր, թե ինչ փոփոխություն է կատարվել: Կես-կիսատ, հուր-հրեղեն, հիսուն-հիսնամյա, առու-առվակ, մատյան –մատենագիր, միրգ-մրգատու:
Կես-կիսատ(ե-ի)
հուր-հրեղեն(ու սղվել է)
հիսուն-հիսնամյա(ու սղվել է)
առու-առվակ(ու սղվել է)
մատյան-մատենագիր
միրգ-մրգատու(ի սղվել է)
4․Բառերը բաժանիր բաղադրիչների՝ յուրաքանչյուրի դիմաց նշելով բառի տեսակը ըստ կազմության՝ ջրավազան, տասնյակ, անբարենպաստ, տարի։
ջրավազան-ջուր+ավազան-բարդ բառ
տասնյակ-տաս+նյակ-ածանացավոր բառ
անբարենպաստ-ան+բարի+նպաստ-բարդ ածանցավոր բառ
տարի-պարզ բառ